کد خبر : 94150
تاریخ انتشار : پنج شنبه ۲۳ آبان ۱۳۹۸ - ۱۲:۴۹
-

اختصاصی/ دبیر اجرایی نشست بازآفرینی شهری و نقد سیاست های بازآفر ینی شهری در گیلان:

پروژه‌های بازآفرینی،فرصتی برای سوء استفاده‌های مالی در تملک و تغییرکاربری‌ها به وجود آورده است

پروژه‌های بازآفرینی،فرصتی برای سوء استفاده‌های مالی در تملک و تغییرکاربری‌ها به وجود آورده است

گیلان تایمز: نشست بازآفرینی شهری و نقد سیاست های بازآفر ینی شهری در گیلان با حضور تعدادی از از مسولان، متخصصان شهری و ساکنان گیلان برگزار شد.گیلان تایمز گفتگویی را با دبیر اجرایی این نشست ،چگونگی و اهداف برگزاری آن ترتیب داده که در ادامه می خوانید. گیلان تایمز: لطفا خودتان را معرفی کنید. روناک

گیلان تایمز:


نشست بازآفرینی شهری و نقد سیاست های بازآفر ینی شهری در گیلان با حضور تعدادی از از مسولان، متخصصان شهری و ساکنان گیلان برگزار شد.گیلان تایمز گفتگویی را با دبیر اجرایی این نشست ،چگونگی و اهداف برگزاری آن ترتیب داده که در ادامه می خوانید.

گیلان تایمز: لطفا خودتان را معرفی کنید.
روناک روشن گیلوائی هستم.معمار وعضو گروه مطالعاتی ده ‌شهر و دبیر اجرایی نشست بازآفرینی شهری و نقد سیاست های بازآفر ینی شهری در گیلان.
گیلان تایمز: علت و اهداف برگزاری این نشست چیست؟
روناک روشن گیلوائی : در چند سال اخیر مخصوصا در گیلان ، زیاد در برنامه توسعه شهری از باز آفرینی شنیده ایم و همان طور که در جریان هستید نشست هایی در این راستا برگزار شده و طرح هایی هم معرفی و بعضاً اجرا شده است .
بازآفرینی شهری از مهم ‌ترین محرک‌های توسعه شهری و سیاست‌های نهادهای دولتی و شهری ا‌ست که روند دگرگونی فضای فیزیکی و اقتصادی- سیاسی شهرهای ما را تحت تأثیر قرار می‌دهد.
بازآفرینی شهری در جغرافیاهای مختلف شکل‌های متنوعی به خود گرفته است و نیروهای متنوعی در آن به‌ طور مستقیم یا غیرمستقیم حضور دارند.بنابراین برای شهروندان و خصوصاً تمامی فعالان و دغدغه‌ مندان حوزه توسعه، ضرورت داشت تا با دقت بیشتری سازوکارها، نیروها و روش‌های تصمیم‌گیری، تصمیم‌سازی و اجرای بازآفرینی شهری را مورد بررسی و تحلیل قرار دهیم و بتوانیم از خلال بحث و گفتگو پیرامون آن با شناخت و آگاهی بیشتری در مسیر مردمی‌تر شدن این سیاست‌ها گام برداریم.
نکته مهم در این میان امکانی است که پروژه‌های بازآفرینی برای سوء استفاده‌های مالی در تملک و تغییرکاربری‌ها فراهم به وجود آورده و بایستی به دقت مورد بررسی قرار بگیریم.
به این منظور برگزاری نشستی غیردولتی با محوریت بازآفرینی شهری ، از ضرورت‌های شناخت و همیاری در استان گیلان برای گروه ماه قرار گرفت.
گیلان تایمز: مخاطبین و مدعوین این نشست چه کسانی بودند؟
روناک روشن گیلوائی: مخاطبین این نشست شامل طیف متنوعی از مسوولان، متخصصان شهری و ساکنان گیلان بود. در این نشست مشخصاً از اعضای شورای شهر چند شهر گیلان، نمایندگانی از شرکت مادرتخصصی بازآفرینی شهری ایران، متخصصان و فعالان حوزه معماری و شهرسازی، اصحاب رسانه‌های عمومی و شهری گیلان دعوت به‌عمل آمد. و با پیوستن ساکنان واقعی و شهروندان علاقه‌مند به جمع مسئولان و متخصصان امر، بحث‌هایی راهگشا برای کمک به مسوولان اجرایی شهرهای استان مطرح شد..
لازم می دانم که یادآوری کنم این نشست شامل یک سخنرانی، پخش فیلم کوتاه مستند و گفت‌وگو همراه بود.
 گیلان تایمز: در باره باز آفرینی و سیاست های آن در بافت قدیمی، توضیح دهید.
روناک روشن گیلوائی: چندسالی ا‌ست که دولت و بدنه مدیریت شهری «نوسازی» شهری را به «بازآفرینی» شهری تغییر داده است و «بافت‌های فرسوده» پیشین به «بافت‌های ناکارآمد» فعلی تغییر نام یافته‌اند. اما در عمل می بینم که پس از تصویب «سند ملی بازآفرینی» و «سیاست‌های اجرایی آن» و پس از گذشت چند سال از اجرایی شدن آن در عمل، هنوز شاهد ادامه همان «سیاست‌های نوسازی بافت‌های فرسوده» هستیم که این نگاه و رویکرد به وفور در گیلان دیده شده منتهی با ادبیاتی زیباتر؛ ادبیاتی که از «مشارکت مردم» سخن به میان می‌آورد و دغدغه «بهبود کیفیت زیست» را دنبال می‌کند. اما در واقعیت امر حتی اگر هدف اصلی مشارکت دادن مردم در تولید فضای زیست و بهبود کیفیت زندگی آنان نیز بوده باشد، نتیجه‌‌اش بیرون راندن باقیماندگان توسعه شهری بوده است اما چگونه و چطور؟ !
مشکل آن‌جاست که اولویت اصلی این شکل از ساخت و توسعه شهر اولویت ‌دهی به سرمایه‌گذاری در خانه‌ها و زمین‌هایی‌ است که تا دیروز محل سکونت فقرا و تهی‌دستان بوده‌اند از جمله صومعه بیجار،خواهر امام، دانشسرا، رودبارتان، ساغری سازان، چله خانه استادسرا و. . . . اما امروز به‌ واسطه قرار داشتن در نقاط مرکزی شهر به لقمه‌ای آماده و ارزان برای سرمایه‌گذاران تبدیل شده است .

گیلان تایمز: آیا به بهانه نوسازی می توان بافت های قدیمی شهر را نابود کرد؟
روناک روشن گیلوائی: هم نوسازی و هم بازآفرینی( عملا در سیاست گذاری بازآفرینی را دنباله رو نوسازی می دانیم) به شکل مشهودی، بافت‌های قدیمی شهرها و به ویژه شهر رشت که مورد مطالعه و بررسی است راکاملاً نابود کرده است.

گیلان تایمز: به چه صورت؟توضیح دهید.
روناک روشن گیلوائی: در این خصوص لازم است یادآور شوم که حدود ۵ سال پیش بنری را در سطح شهر رشت دیدیم وعنوان این بنر شکل یک صندلی قدیمی که سه پایه دارد را برای مخاطبین و بییندگان سوال برانگیز کرده بود. جواب سوال این بود، صندلی که ۳ پایه دارد و پایه چهارم آن شکسته ،برای نشستن مناسب نیست.
و این بنر نمونه ، مثال و تبلیغی برای تخریب خانه هایی بود که در بافت قدیمی شهر بنا شده بود. وعملا با ناکارآمد جلوه دادن خانه های قدیمی، شهروندان را با طرح های تشویقی ترغیب به تخریب و سپس نوسازی کنند.
اگر۵ سال پیش ازمحلات قدیمی رشت ،همچون کوچه عالمی، خواهر امام،ساغری سازان و … گذر کرده باشیم و الان بخواهیم وارد این محلات شویم ، کاملاً جای خالی خانه ها، بافت ها و سازه های قدیمی را مشاهده خواهیم کرد.
بافت هایی که علاوه بر ارزش ثبت،ارزش هویتی شهر رشت و دارای ارزش معماری نیز بود.تعدادی از این بناها، سالم و قابل سکونت بوده وساختارآن کلنگی که برای سکونت خطرآفرین باشد، نداشت.
و در این راستا تعداد بناهایی که غیر قابل سکونت بوده ، سقفش فرو ریخته و تخریب شده، محدود بود .
این خانه ها بر اساس طرح های تشویقی مسوولان، توسط مالکان تخریب شد، چون عملا، دولت هیچ گونه تملکی بر این خانه ها ندارد و از آنجا که ثبت هم نشده،مالک برای اینکه چهار طبقه روی پیلوت داشته باشد، تخریب کرده ،ساختمان ساخته و در ازای آن وام هم گرفته است.
این روند لطمه بسیار شدیدی را به محلات قدیمی همچون،چله خانه، استاد سرا، دانشسرا، رودبارتان و … وارد کرده است.
زیرا عملا نوسازی هم نتوانسته در شکل و شمایل ظاهری، هویت و بافت گذشته را حفظ کند .متاسفانه در این زمینه، ساختمان نوسازساخته شد، طبقات بالا رفت و تراکم فروخته شد؛ ولی هویت شهر از بین رفته وشکل و شیوه زندگی آدم های آن محلات نیز دستخوش تغییرات اساسی شده است.

گیلان تایمز: آیا بافت های قدیمی هر شهر که ریشه در فرهنگ مردم آن شهر دارد را می توان تخریب کرد؟
روناک روشن گیلوائی: قاطعانه جواب این سوال منفی است. و به همین دلیل این نشست را برگزار کردیم.
برای این که خواهان این هستیم که شهر جایی برای زیست انسانی باشد. شهری جایی باشد که در آن کار کنیم ، لذت ببریم و آسمان را ببینیم.
برای اینکه آدم‌ها با یکدیگر مراودات انسانی داشته ،طیف های مختلف با هم در شهر کنار هم زندگی کرده و تعامل داشته باشند. اما با اختلال هایی که به وجود آمده و تغییر این نوع مناسبات، قاعدتاً ما و خیلی ازاطرافیان را ناراضی کرده و به همین دلیل است که سعی می‌کنیم با گروه‌های مطالعاتی، بررسی، نقد و ارائه راهکارها، این وضعیت را به چالش کشیده و در این راستا گامی به جلو برداریم.
گیلان تایمز: آیا دلایل مسوولین برای تخریب بافت های قدیمی شهرها قابل توجیه است؟


روناک روشن گیلوائی: به هیچ عنوان دلایل آنان قابل توجیه نیست.زیرا نه تنها شهر رشت؛ بلکه شهرهای لاهیجان، انزلی ،آستانه ، تالش و … هم جدای از این طرح ها نیستند.
باید بپذیریم که شهر رشت واستان گیلان جدای از مناسبات اقتصادی و سیاسی کلان کشور نیست واین سیاست ها کاملاً و به طور خیلی مشخص و مبرهن وارد شهر ما هم شده است.
شکل گیری شهر رشت کاملا ارگانیک است. یعنی ساکنین آن در کنار دو رودخانه زرجوب و گوهر رود که متاسفانه هم اکنون به “مرحله میرایی” رسیده،زندگی را تجربه کرده اند.
شهری بسیار پویا، اقتصادش آن مشخص و شهری زنده است.دارای مردمی مهربان و زحمتکش است. همه این موارد در یک مرکزیتی در طی این چندین سال شکل گرفته و قشرهای مختلفی با فاصله اندک مقیاسی با هم زندگی ، کارکرده و مناسبات اقتصادی داشته اند. اما با این نوع ساختار جدیدی که به وجود آمده ، شهر و شهروند گرفتار چندین نوع آسیب شده است.
اول اینکه با وارد شدن به محلات قدیمی که ذکر شد،دیگر حس و حال چندین سال پیش را نخواهیم داشت. دیگر نشانی از کوچه ها، خانه ها و حتی دیوارهای قدیمی دیده نمی شود.
دومین آسیب جدی این است که چنانچه ما بخواهیم شکل و رشد معماری پیوسته وتداومی باشیم، با از بین بردن به این شکل، عملا نمی توانیم تولید جدید خانه های شهری داشته باشیم و الگو های ما “الگوهای میرا” خواهند شد. چون دیگر کارکردی ندارند. اما اگر آن خانه ها و محلات و بافت ها باقی می ماندند؛ ما بهتر می توانستیم اقتباس داشته و الگوبرداری کنیم و به اصطلاح گونه هایی که در گذشته ۱۰ الی ۲۰ سال پیش زندگی می کردند، حذف شده وما عملا در طراحی معماری هم شاهد آن نیستیم.
و آسیب بعدی را می توان رانده شدن قشرکثیری از مردم که در مرکز شهر زندگی کرده ولی اجاره نشین بودند،ذکر کرد.با نگاهی گذارا به اطراف و خانواده ها در این زمینه می توانیم به شکل ملموس و مشاهداتی توضیح دهیم.مثلا خانواده ای در رودبارتان زندگی می کردند، اما بچه ها برای ادامه تحصیل به مدرسه ای در منطقه حمیدیان می رفتند. یا خانواده ای که پاره بیجار،پشت حمیدیان زندگی می‌کردند، اما الان در محله معلولین زندگی می‌کنند.
در این زمینه باید بگویم ؛من وارد خانه ای در محله ساغری سازان شدم که بسیار زیبا با ارزش گذاری معماری بالابود. خانه ای با سقف سفالی ،بسیار زیبا و کاملا ساختارخانه شهری که در محله ساغری سازان بوده را داشت و نکته جالب این که این خانه طبق تعریف های اطرافیان، در خود زندگی و پویایی را تجربه کرده. خانم و آقای ساکن درآن ۵ الی ۶ بچه داشته که هر کدام شغل های از قبیل کارگری، معلمی وبازاری … را انتخاب کرده بودند.
در این محلات می توان شاهد مناسبات زیست خیلی درهم تنیده بود. اما اکنون فرزندان آن خانواده ها توان زندگی کردن در این محلات ومراکزشهری را هم ندارند.
زیرا اولا دیگر آن خانه های قدیمی وجود ندارد و آپارتمان هایی که جایگزین آن خانه های قدیمی شده اند، بسیار گران است و چنانچه درآن سطح طبقاتی، بخواهیم مقایسه کنیم؛ این اشخاص قادر نیستند که در چنین محلاتی خانه اجاره کرده و با خانواده درآنجا زندگی کنند.
اگر بخواهیم نگاهی به ۵۰سال قبل داشته باشیم، می بینیم که افرادی برای کار به شهرهای دیگرمهاجرت می‌کردند. مثلا رودبارتان زندگی و در رشت کار می‌کردند.یعنی از بعد مسافت آنچنان فاصله‌ای نبوده و قدرت اجاره کردن خانه را هم داشتند. اما الان مهاجرینی که برای کار به رشت می آیند، قادر به تهیه کردن خانه ای در نزدیکی محل کار خود هم نیستند . تفاوت قیمتی و این شکل رانده شدن آدم ها از مرکز شهر خیلی هولناک و غیر انسانی است و باید این نکته را هم در نظر گرفت که علیرغم نوسازی در محلات قدیمی، حداقل نتوانسته ایم آدم های طبقه متوسط به پایین همان محلات را نیز حفظ کنیم .
با پیدا شدن بازآفرینی و سند بازآفرینی در این سیاست‌ها، نگرانی‌های ما نه تنها کم بلکه بیشترهم شده است.
چون عملاً موقعیت بافت مرکز شهر(دو نوع بافت در مرکز شهر داریم) که یک قسمت آن حاشیه رودخانه زرجوب و گوهررود که داستان بازآفرینی خود را دارد و برای محلاتی مانند ،ساغری سازان، دانشسرا ،رودبارتان، صومعه بیجار،دارای یک وضعیت و شهرداری تا سبزه میدان دارای وضعیت دیگری است. و به علت گوناگونی وضعیت، نمی توانیم همه این محلات را در یک وضعیت دسته بندی کنیم.
در کنش و جدال بین این داستان ،داستان مردمی که در این محلات ساکن هستند، مردمی که این محلات را دوست دارند و جریان زندگی را هنوز احساس می‌کنیم ، این خلا هنوز آشکار نیست وهنوز شریان زندگی را در آن مناطق می بینیم و از طرف دیگرچون بسیاری از این خانه ها خالی، آماده فروش ،تخریب و برای دوباره ساخته شدن است و یا برای اینکه عملاً جابجایی مکانی رخ دهد و زمین ها گران و گران تر شود، الگوها بیشتر تغییر کرده است.
همه این نگرانی ها بی جهت نیست. زیرا عملا دیده و چشیده ایم که بودجه‌ها حداقل در گیلان به جای بازآفرینی و پرداختن به مفهوم بازآفرینی از پروژهای دیگری سردرآورده است.
مخالفت سازمان میراث فرهنگی با بانیان این مساله نیز بحث‌برانگیز است و اینکه هنوز دریافت درستی از بازآفرینی برای مجریان و متولیان این امر وجود ندارد و هنوز با وضعیت پیاده سازی ، تغییر کاربری وخانه ای را با تغییر کاربری به رستوران تبدیل کردن آن هم دقیقا در مرکز شهر، جایی که جای زندگی است.معتقدم به این شکل لوکس به داستان نگاه کردن و به عنوان موضوعی که روند رو به رشدی دارد، نمی تواند آن چیزی باشد که بعنوان چشم انداز یک شهر پویا و جایی برای زندگی خود همان مردم شهر، مد نظر قرار گیرد.
گیلان تایمز:آیا برگزاری نشست های تخصصی و راهکارهای ارائه شده می تواند در این زمینه راهگشا باشد؟


روناک روشن گیلوائی: این گونه نشست‌ها عملاً باید تداوم داشته، مطالعات بیشتری انجام و نمونه های بیشتری بررسی شود. در این راستا باید مخالفین و موافقین بتوانند بحث، گفتگو و تبادل نظر کرده و به نتیجه گیری ختم شود.
و در این میان از مردم نیز خواسته شود تا نقطه نظرات ، پیشنهادات خود را عنوان کرده تا اقدامات توسعه شهری، درست اجرایی گردد.رسانه مستقل هم نقش بسزایی در درست انجام دادن پروژه‌های توسعه شهری دارد.
کنش گران نیز در این میان ،نقش بسزایی را می توانند ایفاء کنند. و در نهایت باید بگویم که همه عوامل ذکر شده در قالب یک مجموعه واحد می توانند درتوسعه شهری، نقش آفرین باشند.
گیلان تایمز: خود شما بعنوان یکی از دلسوزان عرصه حفظ بافت های قدیمی شهر چه اقداماتی انجام داده اید؟
روناک روشن گیلوائی: خوشبختانه درباره خودم می توانم بگویم که شغل و رشته‌ تحصیلی ام تاثیری عمیق در دیدگاه من نسبت به ساختارهای معماری و شهرسازی داشته و دارد.
اهمیت این تاثیر باعث شد تا به بافت، بناهای تاریخی، هویت و اصالت آن بیشتر توجه، تحقیق و مطالعه کرده و در ساختارهای معماری و شهرسازی، نگاه ظاهری را حذف و عمیق‌تر به این مساله توجه داشته باشم.
و ادامه این روند سبب شد تا انسان، مناسبات اقتصادی شان ومحیط زیست را نادیده نگیرم.
ما نمی‌توانیم در مورد این موضوع، فقط صحبت کرده،ولی گزینه های دیگر را نادیده بگیریم . بدون مطالعه و در نظر گرفتن همه موارد ذکر شده روند “خود گول زدن” را در پیش گر فته ایم.
در مورد شهر رشت باید بگویم که سعی کرده ام به عنوان یک شهر که فقط جزءاولین ها بوده ،نگاه فانتزی و لوکس نداشته باشم بلکه،شهر رشت را با تاریخ ،مردمانش و تمام مناسباتی که وجود داشته و الان نیز دارد، در نظر بگیرم ، ببینم و مورد مطالعه قرارداده تا با در نظر گرفتن موارد ذکر شده راهکارهای درستی را در پیش بگیرم.
بعنوان مثال اگر من بخواهم در مورد رودخانه زرجوب وحاشیه آن حرفی بزنم ؛ قاعدتاً وقتی کسی درباره آزادسازی حرف میزند، برای نجات رودخانه زرجوب به عنوان یک معمار و یک کنشگر با او همفکری و تبادل نظر کرده و برای زنده کردن رودخانه زرجوب ،ریشه و تاریخچه آن را بیان می‌کنم.
در مورد ریشه های آلودگی این رودخانه باید بگویم که مردم و ساکنین حاشیه این رودخانه دخیل نیستند. منشاء این آلودگی زباله و شیرابه های سراوان، فاضلاب بیمارستان‌ها و فاضلاب کل شهراست.تلاش کرده ام تا به ساختارها نگاه عمیق تری داشته و با حرف ها، طرح ها و شیوه زندگی ام باعث نشوم که عده ای از انسان‌ها و بخش اعظمی از محیط زیست رانادیده بگیرم.
گزارش: مژگان شفاعتی،سردبیر

ارسال نظر شما
مجموع نظرات : 2 در انتظار بررسی : 0 انتشار یافته : ۲
  • نظرات ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیران سایت منتشر خواهد شد.
  • نظراتی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • نظراتی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.

دكتر حجت پنج شنبه , ۲۳ آبان ۱۳۹۸ - ۱۹:۳۱

درود و سپاس خود را تقدیم عزیزان برگزار کننده این نشست مینمایم، خصوصا از زحمات و دلسوزی سرکار خانم مهندس روشن که حقیقتاً از نوادر روزگار و سرمایه ارزشمند گیلان زمین هستند قدردانی دارم. امیدوارم با تلاش مستمر و نقش آفرینی متخصصان و خردمندان گیلان، فردایی روشن در انتظار ما و شهرهایی قابل زیست برای فرزندان ما به ارث ماند.

دكتر ثابت قدم پنج شنبه , ۳۰ آبان ۱۳۹۸ - ۲:۰۸

نشست را بسیار مهم و پرمحتوی دیدم جلسه ای که در تغییر گفتمان و درک مفاهیم توسعه و باز آفرینی شهری نقش آفرین بود. از زحمات دوستان دهشهر خصوصا سرکار خانم مهندس روناک روشن و همکاران زحمت کش ایشان به سهم خود تشکر دارم و امیدوارم این سبک جلسات در سایر شهرهای گیلان نیز برگزار گردد.